Steun ons en help Nederland vooruit

woensdag 1 december 2021

Participatie: van afvinklijstje naar gemeengoed

“Leg mensen eerst de problemen of kansen voor en niet meteen de oplossing; plaats omwonenden niet voor voldongen feiten.” Dit schreef de D66 fractie in hun ‘checklist participatie’ uit 2011. Deze uitspraak blijft actueel, ook nu weer bij de bespreking van participatie in het kader van de nieuwe Omgevingswet.

In de nieuwe Omgevingswet moeten buurtbewoners inbrengen kunnen leveren bij plannen die hen en hun omgeving aangaan. Of het nou de overheid is, een ondernemer, of andere mensen uit de buurt; bij de totstandkoming van het plan moet worden aangegeven hoe belanghebbenden hebben kunnen meepraten en wat er wel of niet met de inbreng gedaan is. Dat betekent dat dit al gebeurd moet zijn voordat een plan af is. Hoe zorgen we er samen voor dat dit goed geregeld is? Deze vraag stelde de gemeenteraad zichzelf deze week.

We willen dat er aan het begin van elk initiatief een participatieplan wordt gemaakt, en dit plan moet ook inzichtelijk zijn voor alle belanghebbenden. Hierbij moet in elke fase steeds duidelijk gemaakt worden waar inspraak en participatie mogelijk is.. Het is daarbij dus van belang dat belanghebbenden ook tussentijds geïnformeerd worden. Naast ‘ brieven en fysieke bijeenkomsten, zijn de digitale mogelijkheden tegenwoordig zo groot, dat er geen excuus meer is om dit niet te doen.

We bespreken ook een aantal interessante punten om de rechten van bewoners vast te leggen, zoals:

  • Het eerste biedingsrecht, waarbij bewoners bij grond of vastgoed van de gemeente als eerste met nieuwe plannen mogen komen
  • Het recht op ondersteuning van de gemeente wanneer bewoners zelf een plan willen maken
  • Het recht op advies wanneer er een vergunningstraject met een derde partij wordt gestart

Natuurlijk zijn ‘bewoners’ geen homogene groep en daardoor kunnen er veel verschillende belangen spelen, en  dit zou ook zichtbaar moeten worden in de participatieparagraaf bij het uiteindelijke plan. Het zal nog steeds niet overal perfect gaan, maar doordat het proces bij elk project geëxpliciteerd moet worden, leren we steeds beter wat wel goed werkt en wat niet. De gemeente kan zo niet alleen het goede voorbeeld geven, maar ook projectontwikkelaars helpen met een blauwdruk participatie.